Marc Jacobs

Marc Jacobs

Marc Jacobs

Wie bent u?  

“Mijn naam is Marc Jacobs. Sinds 2019 werk ik als hoogleraar Erfgoedstudies in de opleidingen Conservatie-Restauratie en Erfgoedstudies aan de Faculteit Ontwerpwetenschappen van de Universiteit Antwerpen. Daarnaast ben ik hoofddocent en coördinator van een UNESCO leerstoel over kritische erfgoedstudies en het borgen van immaterieel erfgoed aan de Vrije Universiteit Brussel. Voor 2019 werkte ik twintig jaar in steunpunten in wat vandaag in Vlaanderen de cultureel-erfgoedsector wordt genoemd: eerst als directeur van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur en daarna van FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed. Bij deze functies hoorde als vanzelfsprekend een jarenlange inzet als voorzitter van de stuurgroep van Erfgoeddag en (mede)eindverantwoordelijkheid. Daarbij hoorde het proberen te combineren en kanaliseren van alle krachten, verwachtingen en kritische impulsen van vele stakeholders, inclusief overheden, kabinetten en ministers, koepelverenigingen, erfgoedinstellingen en deelnemers. 

Waarom vond u het belangrijk om van bij het prille begin te participeren?  

“Erfgoeddag is een succesvol voorbeeld van een uitgevonden traditie, een heus kalenderfeest. Ik ben blij dat ik van nabij heb kunnen ervaren en observeren hoe dat kan gelanceerd worden en daarna beheerd kan worden. In de eerste tien jaar met stevige investeringen van de Vlaamse overheid – zoniet een leeuw dan toch een tijger in de tank – en de laatste tien jaar verder vliegend op benzinedampen maar gelukkig nog steeds veel voluntarisme. Erfgoeddag speelde een cruciale rol om het cultureel-erfgoedveld te creëren, zowel op het Vlaamse als het (boven)lokale niveau, om de vroegere componenten zoals musea, archieven, ‘volkscultuur’ en erfgoedconvenanten samen te smeden, en ook een plekje onder de zon te veroveren naast de monumentenwereld. Het was een van de belangrijkste instrumenten om het begrip cultureel erfgoed in Vlaanderen in te burgeren.”  

Hoe zag u het initiatief evolueren?   

“Er is vrij snel een stevige formule uitgekristalliseerd. Er was de elk jaar opnieuw vernieuwde uitnodiging voor instellingen, verenigingen en organisaties om samen te werken en een brug te maken met telkens andere groepen en instellingen in de maatschappij. Zo is er baanbrekend werk verricht. Erg belangrijk waren, en zijn, de ‘thema’s’. Ik had de kans er verschillende zelf te lanceren.  In twintig jaar werd zo de bandbreedte maar ook het draagvlak voor erfgoed vergroot. Terugblikkend heb ik heel veel respect voor al die inzet van duizenden mensen, jaar in, jaar uit, in allerlei instellingen en verenigingen.”  

Wat is uw favoriete herinnering aan  Erfgoeddag?  

“Ik was elk jaar bijzonder trots dat, mede dankzij de inzet van de coördinatoren en diverse collega’s van FARO, indrukwekkende programma’s van honderden evenementen telkens weer konden aangekondigd worden, eerst in lijvige brochures en daarna via websites. De weerklank in de media, kranten, radio of televisie-uitzendingen bijvoorbeeld, was indrukwekkend, vooral ook in de regionale edities en kanalen. Al die mooie affiches in de treinstations, aan de ramen en al de vlaggen in de straten, wat een statement van de sector was dat niet. Ik heb in al die jaren tientallen initiatieven bezocht en daar is de passie waarmee de mensen hun werk en kennis deelden, me bijgebleven. De Vlaamse Gemeenschap heeft hiermee goud in handen; ik hoop dat ze dit beseffen en het initiatief niet laten wegkwijnen.” 

Erfgoeddag bestaat 20 jaar.  Wat  is volgens u de impact van het initiatief op het cultureel-erfgoedveld? 

“Het is kerstmis, Pasen, Valentijn, 1 mei, moederdag en Sinterklaas tegelijkertijd. Het is een uitgevonden traditie die met een flinke investering van middelen, inzet en tijd gelanceerd is en die al jaren heeft standgehouden. COVID-19 heeft duidelijk gemaakt wat we missen als die kalenderfeesten niet kunnen doorgaan, maar ook hoe ze een maatschappij samen houden en verrijken en diepe communicatie en netwerking mogelijk maken.”  

Hebt u een tip die  u graag wil meegeven ? 

“Als ik een ding geleerd heb in twintig jaar cultureel-erfgoedwerk, dan is het wel dat culturele makelaardij de kritische succesfactor is. Met een sector die zelf ook twentysomething wordt, is er kans om tot een volgend niveau te komen. In de jaren 2020 staat cultureel-erfgoedwerk eindelijk ook voluit op de agenda in de Vlaamse universitaire wereld, dus er komen nieuwe bondgenoten. Een impuls is daarvoor mee gegeven via 20 jaar pieken in de Erfgoeddag, niet zomaar een opendeurdag, maar een illustratie van ‘mag het iets meer zijn’. Waar en wanneer is dat feestje? Ik kijk nu ook al uit naar 2022.” 

Foto: Marc Jacobs